Πότε να δω αιματολόγο;
Αν η λευκοπενία είναι ένα τυχαίο εύρημα και είναι ηπίου βαθμού, μπορεί αρχικά να γίνει μια επανάληψη της γενικής αίματος σε 2 εβδομάδες ώστε να κρίνουμε αν αυτή είναι παροδική και άνευ σημασίας.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου απαιτείται αξιολόγηση από αιματολόγο.
Ιδιαίτερη διερεύνηση χρειάζεται όταν:
- Δεν υπάρχει εμφανής αιτία
- Η λευκοπενία επιμένει
- Τα ουδετερόφιλα είναι <1500/μl
- Συνυπάρχει αναιμία ή χαμηλά αιμοπετάλια
- Συνυπάρχει πυρετός που δεν υποχωρεί με αντιβίωση
- Υπάρχουν διογκωμένοι λεμφαδένες ή σπληνομεγαλία,
- Υπάρχει ιστορικό συχνών λοιμώξεων
- Υπάρχει ανεξήγητη απώλεια βάρους ή νυχτερινές εφιδρώσεις
Ο αιματολόγος θα αξιολογήσει αρχικά το ιστορικό, την κλινική εξέταση και την ίδια τη γενική αίματος. Πολύ σημαντική είναι η διενέργεια περιφερικού επιχρίσματος ώστε να αξιολογηθούν τα λευκά στο μικροσκόπιο.
Ποιες άλλες εξετάσεις χρειάζονται;
Μετά το βασικό έλεγχο, που είναι το ιστορικό, η κλινική εξέταση, τα ευρήματα από τη γενική αίματος και το περιφερικό επίχρισμα μπορεί να ζητηθούν:
- επανάληψη της γενικής αίματος
- έλεγχος βιταμίνης Β12 και φυλλικού οξέος
- ανοσολογικός έλεγχος
- ιολογικός έλεγχος
- αντι-πολυμορφοπυρηνικά αντισώματα
- ανοσοφαινότυπος λεμφοκυττάρων
- σε ορισμένες περιπτώσεις μυελόγραμμα και οστεομυελική βιοψία
- Απεικονιστικός έλεγχος για παράδειγμα υπερηχογράφημα για πιθανή σπληνομεγαλία ή αξονική τομογραφία σε υποψία λεμφώματος
Πώς αντιμετωπίζεται η λευκοπενία;
Εξαρτάται από την αιτία που θα βρεθεί.
Σε πολλές περιπτώσεις δεν χρειάζεται καμία ειδική αγωγή και αρκεί η παρακολούθηση. Όταν υπάρχει υποκείμενο νόσημα, η αντιμετώπιση στοχεύει σε αυτό.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν:
- Αντιβιοτικά αν υπάρχει λοίμωξη
- Διακοπή υπεύθυνου φαρμάκου
- Βιταμίνες (αν είναι χαμηλές πχ Β12, φυλλικό)
- Αντιμετώπιση αυτοάνοσου νοσήματος
- Αυξητικοί παράγοντες λευκών αιμοσφαιρίων (G-CSF), κυρίως αν οφείλεται σε χημειοθεραπεία
- Εξειδικευμένη αιματολογική θεραπεία
- Σε σοβαρή ουδετεροπενία με πυρετό απαιτείται άμεση νοσοκομειακή αντιμετώπιση και ενδοφλέβια αντιβιοτική αγωγή.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Είναι επικίνδυνα τα χαμηλά λευκά;
Όχι πάντα. Η ήπια λευκοπενία μπορεί να είναι τυχαίο και καλοήθες εύρημα.
Υπάρχει και η «ιδιοπαθής» ουδετεροπενία στην οποία μετά από ενδελεχή έρευνα δεν ανευρίσκεται αίτιο.
Η κατάσταση αυτή είναι ωστόσο χρόνια και θέλει παρακολούθηση από αιματολόγο σε βάθος χρόνου, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα της εικόνας και να αποκλειστεί η εμφάνιση υποκείμενου αιματολογικού νοσήματος.
Ο κίνδυνος εξαρτάται από το επίπεδο των ουδετεροφίλων και το κλινικό πλαίσιο.
Ο αιματολόγος μου είπε ότι έχω ουδετεροπενία. Είναι το ίδιο με τα χαμηλά λευκά;
Όχι ακριβώς. Λευκά είναι συνολικά όλες οι μορφές λευκών αιμοσφαιρίων. Ουδετερόφιλα είναι το μεγαλύτερο ποσοστό των λευκών και είναι εκείνα που κυρίως προστατεύουν από λοιμώξεις.
Επομένως μπορεί κάποιος να έχει χαμηλά ουδετερόφιλα (ουδετεροπενία) ΧΩΡΙΣ να είναι συνολικά τα λευκά χαμηλά. Για αυτό τόσο οι γιατροί όσο και οι ασθενείς πρέπει να κοιτούν προσεκτικά τη γενική αίματος.
Ποιες τροφές αυξάνουν τα λευκά αιμοσφαίρια;
Αν και δεν υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές που ανεβάζουν τα λευκά αιμοσφαίρια, καλό είναι να τονίσουμε ορισμένα σημεία:
- Ο σίδηρος δεν έχει καμία σχέση με μεταβολές των λευκών. Ο χαμηλός σίδηρος επηρεάζει μόνο τον αιματοκρίτη, όχι τα λευκά
- Δυο είναι οι ελλείψεις βιταμινών που σχετίζονται με χαμηλά λευκά: η Β12 και το φυλλικό . Η πρώτη είναι ζωικής ενώ η δεύτερη φυτικής προέλευσης, Κάποιος αυστηρά χορτοφάγος μπορεί να αναπτύξει έλλειψη Β12 και χαμηλά λευκά. Σε μια ισορροπημένη διατροφή δε χρειάζονται συμπληρώματα Β12 και φυλλικού. Ωστόσο, η άστατη διατροφή χωρίς λαχανικά ή ακόμα και μια πάθηση του στομάχου ή του εντέρου μπορούν να οδηγήσουν σε δυσαπορρόφηση και ελλείψεις.
Σημείωση:
- Φολικό οξύ.Υπάρχει σε φρούτα και χυμούς φρούτων, σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μπιζέλια, κόκκινα φασόλια, φιστίκια
- Βιταμίνη Β12.Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Β12 περιλαμβάνουν το κρέας, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα προϊόντα σόγιας.
Χαμηλά λευκά μετά από χημειοθεραπεία: πώς αντιμετωπίζονται;
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελεί η λευκοπενία της χημειοθεραπείας που λέγεται και απλασία του μυελού. Αυτή συμβαίνει συνήθως 10-15 ημέρες μετά τη ΧΘ, είναι προβλέψιμη και αναστρέψιμη.
Οι ογκολόγοι και οι αιματολόγοι που αντιμετωπίζουν τέτοια νοσήματα εφαρμόζουν πρόληψη της κατάστασης αυτής με αυξητικούς παράγοντες κοκκιοκυττάρων. Πρόκειται για ενέσιμα φάρμακα που γίνονται στο σπίτι ξεκινώντας από την πρώτη ημέρα της ουδετεροπενίας ή ακόμα και αμέσως μετά τη ΧΘ.
Σε μερικά πρωτόκολλα θεραπείας δίδονται προληπτικά αντιβιοτικά, αντι-ιικα (κυρίως για έρπητα ζωστήρα) και αντι-μυκητησιακά.
Θα σας δοθούν οδηγίες όπως:
- χρήση μάσκας,
- συχνές πλύσεις χεριών και στόματος με αντισηπτικά διαλύματα,
- αποφυγή ωμών τροφίμων
- και φυσικά απομάκρυνση από εστίες λοιμώξεων όπως είναι ο συνωστισμός με άλλους ανθρώπους ή επαφή με νοσούντες από λοίμωξη
- Το μπάνιο στη θάλασσα, αν είναι σε καθαρή ακτή επιτρέπεται, αλλά όχι μπάνιο σε λίμνη ή ποτάμι
Πριν την έναρξη της χημειοθεραπείας θα πρέπει να διασφαλιστούν εμβολιασμοί όπως για γρίππη, COVID-19, πνευμονιόκοκκο.
Η ουδετεροπενία μετά από χημειοθεραπεία οδηγεί πιο εύκολα σε λοίμωξη διότι συχνά υπάρχει και η λεγόμενη βλεννογονιτιδα όπως στοματίτιδα, διάρροιες τα οποία αποτελούν πύλες εισόδου μικροβίων.
Δείτε και εδώ: ενημερωτική σελίδα από την Αιματολογική Κλινική του Ηρακλείου Κρήτης, ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαικού δικτύου για την ουδετεροπενία Neutro-NARPS
