Αναιμία: τι σημαίνει και πότε χρειάζεται έλεγχος;
Αν αισθάνεστε έντονη κόπωση, ζάλη ή δύσπνοια, είναι φυσιολογικό να αναρωτιέστε τι συμβαίνει. Η αναιμία είναι ένα συχνό εύρημα και στις περισσότερες περιπτώσεις έχει απλή αιτία, αλλά χρειάζεται διερεύνηση.
Στη γενική αίματος βλέπουμε χαμηλό αιματοκρίτη ή αιμοσφαιρίνη.
Η αιμοσφαιρίνη μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς, γι’ αυτό και όταν μειώνεται μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως κόπωση και αδυναμία.
Πότε πρέπει να σας δει αιματολόγος;
- Αν η αναιμία επιμένει στις εξετάσεις
- Αν υπάρχει έντονη κόπωση ή δύσπνοια
- Αν η αιμοσφαιρίνη είναι χαμηλή χωρίς εμφανή αιτία
- Αν υπάρχουν και άλλα παθολογικά ευρήματα στο αίμα
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα συμπτώματα της αναιμίας εξαρτώνται από την αιτία και το πόσο σοβαρή είναι . Στην αρχή δεν προκαλεί συμπτώματα. Στη συνέχεια όμως εμφανίζονται και επιδεινώνονται καθώς η αναιμία επιδεινώνεται.
Εάν κάποια ασθένεια προκαλεί τον χαμηλό αιματοκρίτη, μπορεί να υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα που υποδεικνύουν την αιτία.
- Ωχρότητα
- Κούραση
- Δύσπνοια στην κόπωση, δηλ λαχάνιασμα
- Κεφαλαλγία
- Ζάλη
- Εμβοές (βουητά στα αυτιά)
- Ταχυκαρδία
- Κρύα χέρια και πόδια
- Συμπτώματα που έχουν σχέση με την αιτία της αναιμίας
Ποιες είναι οι πιο συχνές αιτιες;
Ο κατάλογος των πιθανών αιτιών είναι τεράστιος.
- Έλειψη σιδήρου. Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας είναι πιο συχνή η σιδηροπενική αναιμία λόγω της εμμήνου ρύσεως.
- Έλειψη Β12 και φυλλικού
- Κληρονομική αναιμία. Στη χώρα μας είναι συχνοί οι φορείς της ετερόζυγης β-μεσογειακης αναιμίας, το γνωστό «στίγμα» μεσογειακής και λιγότερο συχνά της δρεπανοκυτταρικής . Στην εγκυμοσύνη, όλες οι γυναίκες ελέγχονται με ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης και αν βρεθεί κάποια κληρονομικότητα, θα ελεγχθεί και ο πατέρας.
- Απώλεια αίματος
- Χρόνια νοσήματα όπως αυτοάνοσα, νεφροπάθεια
- Απλαστική αναιμία
- Καρκίνος, αιματολογικά νοσήματα
Τι είδους έλεγχος χρειάζεται;
Η αναιμία δεν είναι νόσος αλλά εύρημα που χρειάζεται διερεύνηση.
Ο έλεγχος γίνεται ανάλογα με τις ενδείξεις που δίνει η γενική εξέταση αίματος, το ιστορικό και η κλινική εξέταση και περιλαμβάνει:
- το περιφερικό επίχρισμα δηλαδή την εξέταση του αίματος στο μικροσκόπιο
- άλλες ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις
- απεικονιστικές εξετάσεις, όπως υπερηχογράφημα, αξονική τομογραφία.
- ενδοσκόπηση από γαστρεντερολόγο, όταν βρίσκουμε σιδηροπενία σε άνδρες ή γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
- Σε υποψία καθαρά αιματολογικού νοσήματος (μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο, λευχαιμία κλπ) τότε θα χρειαστεί μυελόγραμμα ή και οστεομυελική βιοψία. Πρόκειται για μια μικροεπέμβαση που εκτελεί ο αιματολόγος, η οποία δίνει πληροφορίες για την κατάσταση του μυελού των οστών.
Προληπτικά μέτρα
Τα μόνα ήδη αναιμίας που μπορουν μερικές φορές να προληφθούν είναι η έλειψη βιταμινών και σιδήρου. Άρα, μια σωστή διατροφή θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει:
Σίδηρο. Τροφές πλούσιες σε σίδηρο είναι το κόκκινο κρέας, τα αυγά, τα φασόλια, τις φακές, τα αποξηραμένα φρούτα, τα σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το κακάο, ο κολοκυθόσπορος (δες και εδώ)
Φολικό οξύ. Υπάρχει σε φρούτα και χυμούς φρούτων, σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μπιζέλια, κόκκινα φασόλια, φιστίκια
Βιταμίνη Β12. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Β12 περιλαμβάνουν το κρέας, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα προϊόντα σόγιας.
Βιταμίνη C. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C είναι τα το λεμόνι και το πορτοκάλι , οι πιπεριές, το μπρόκολο, οι ντομάτες, τα πεπόνια, 0ι φράουλες. Βοηθούν επίσης τον οργανισμό στην προσληψη σιδήρου από τις τροφές
Υπάρχουν βέβαια καταστάσεις δυσαπορρόφησης από το πεπτικό στις οποίες παρά τη σωστή προσληψη, ο οργανισμός δε δύναται να απορροφήσει σωστά κάποιες ουσίες. Παράδειγμα αποτελεί η μεγαλοβλαστική αναιμία (ανεπάρκεια Β12 εξαιτίας δυσαπορρόφησης από το πεπτικό σύστημα).
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
1. Η αναιμία είναι το ίδιο με το χαμηλό αιματοκρίτη;
Ναι, χαμηλός αιματοκρίτης=αναιμία. Επίσης, στη γενική αίματος θα είναι χαμηλή η αιμοσφαιρίνη και χαμηλός ο αριθμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Όλα αυτά ειναι όψεις του ίδιου νομίσματος.
2. Τι είναι οι δείκτες των ερυθρών;
Στη γενική αίματος κάτω από την αιμοσφαιρίνη βρίσκουμε τους δείκτες των ερυθρών που είναι τα MCV, MCH, MCHC, RDW. Χρησιμεύουν στο γιατρό για να καταλάβει τι είδους είναι η αναιμία. Για παράδειγμα στη σιδηροπενική αναιμία οι 3 πρώτοι είναι χαμηλοί. Στην έλειψη Β12 το MCV είναι υψηλό διότι τα ερυθρά γίνονται πολυ μεγάλα.
Δε χρειάζεται να ανησυχείτε για μικρές αποκλίσεις των δεικτών αν αιματοκρίτης και αιμοσφαιρίνη είναι φυσιολογικά.
3. Πόσο σίδηρο χρειάζομαι φυσιολογικά;
Ο σίδηρος των τροφών απορροφάται σε χαμηλό ποσοστό 5-35%, ανάλογα με την πηγή. Καλύτερα απορροφάται ο ζωικός σίδηρος. Η καθημερινή του απορρόφηση είναι ίση με τις απώλειες (1-2mg).
Ποιες είναι αυτές οι απώλειες; Είναι ο σίδηρος που χάνεται κυρίως με τα κόπρανα και λιγότερο από το δέρμα και τα ουρά (δηλ. από νεκρά κύτταρα και ερυθρά). Σε γυναίκες έχουμε επιπλέον απώλεια λόγω εμμήνου ρύσεως και στην κύηση.
Επειδή ο σίδηρος είναι πολύ σημαντικός για τον οργανισμό, αλλά και «δυσεύρετος», υπάρχει ένα αποτελεσματικό σύστημα ανακύκλωσης του. Σε αυτό συμμετέχει η πρωτεΐνη που λέγεται φερριτίνη.
Η φερριτίνη, μέσα στα μακροφάγα κύτταρα αποθηκεύει τον σίδηρο που προέρχεται κυρίως από τα γηρασμένα ερυθρά αιμοσφαίρια, έτσι ώστε να ξαναχρησιμοποιηθεί για νέα ερυθρά. Αυτή η αποθήκευση γίνεται στο ήπαρ.
Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που το συκώτι που τρώμε έχει το υψηλότερο ποσοστό σιδηρού, και πρακτικά βλέπουμε ότι αυτό ΔΕΝ οφείλεται στο αίμα που περιέχει, αλλά στο ότι είναι καθαρή αποθήκη!
Fun fact για να ζαλιστείτε:
- Καθημερινά καταστρέφονται και αναπαράγονται 200-300 δισεκατομμύρια ερυθρά αιμοσφαίρια
- Αυτό σημαίνει ότι παράγουμε 3 εκατομμύρια ερυθρά αιμοσφαίρια ανά δευτερόλεπτο! Όσο σου παίρνει να ανοιγοκλείσεις τα μάτια σου, έχουν καταστραφεί και αναπαραχθεί 2-3 εκατομμύρια ερυθρά
- Η παραγωγή αυτή μπορεί να γίνει 10 φορές μεγαλύτερη σε περίπτωση απώλειας αίματος ή χαμηλού οξυγόνου
Καταλαβαίνετε πόση ανάγκη έχει από σίδηρο ο οργανισμός μια γυναίκας όταν βρίσκεται σε έμμηνο ρύση!
